Ίψεν σε ... "χαμηλές πτήσεις"
Οι Βρυκόλακες του Ίψεν επιστρέφουν στο Εθνικό μετά από 25 χρόνια και ο Σταμάτης Φασουλής έρχεται και πάλι αντιμέτωπος με τα "φαντάσματα" του κορυφαίου θεατρικού συγγραφέα, σε μία παράσταση που αποτέλεσε και το σκηνοθετικό του ντεμπούτο, όπως μας θυμίζει η επίσημη μπροσούρα του θεάτρου.
Μεγάλες οι προσδοκίες και για τη δικιά μας επιστροφή σε ένα από τα κορυφαία έργα της παγκόσμιας δραματουργίας. Οι εφιάλτες της πλούσιας χήρας Ελένης Άλβινγκ, τα βάσανα του καλλιτέχνη - ζωγράφου και άρρωστου γιου της ΄Οσβαλντ και, στον αντίποδα, οι υπέρμετρες φιλοδοξίες της ψυχοκόρης - υπηρέτριας Ρεγγίνας και του θετού της πατέρα και ξυλουργού Γιάκομπ Έγκστραντ. Ανάμεσα σε αυτούς και στους "βρυκόλακες" του παρελθόντος, τον νεκρό πατέρα, λοχαγό Άλβινγκ, και τη νεκρή μητέρα της Ρεγγίνας και πρώην υπηρέτριας του σπιτιού, Γιοχάνας, βρίσκεται ο Πάστορας Μάντερς, η εμφάνιση του οποίου λειτουργεί ως καταλύτης στην αποδόμηση των οικογενειακών θεσμών των δυτικών κοινωνιών.
Όπως και στο Κουκλόσπιτο, ο Ίψεν παρουσιάζει το πώς οι κοινωνίες και οι αρχές τους ξεπέφτουν με την πάροδο του χρόνου, εγκλωβίζοντας και "συνθλίβοντας" τις προσωπικότητες και τα "θέλω" των ανθρώπων τους, αναδεικνύοντας τον τρόπο επίδρασης αυτών των μηχανισμών μέσα στις δομές των ίδιων των οικογενειών τους. Κατά έναν τρόπο η ζωή της κυρίας Άλβινγκ θα ήταν εκείνη της Νόρας από το προγενέστερο έργο του δημιουργού, αν εκείνη δεν είχε ανοίξει την πόρτα για να φύγει από την ψευδαίσθηση της οικογενειακής "θαλπωρής" της.
Οι "Βρυκόλακες" αναφέρονται στις λανθασμένες επιλογές των παλαιότερων γενιών, οι οποίες έρχονται να παγιδέψουν τις νεότερες, με την οικοδέσποινα να επιχειρεί απεγνωσμένα να κρύψει τις αμαρτίες του παρελθόντος, προκειμένου να προστατέψει το όνομα της οικογένειας και του παιδιού της. Η προσπάθειά της καταλήγει σε μία διαχρονική τραγωδία, η οποία περνά από το προσωπικό δράμα στις κοινωνικές προεκτάσεις και επιδράσεις του.
Το πρόβλημα με την απόδοση του Σταμάτη Φασουλή και των συνεργατών του είναι πως μένει προσκολλημένη στην εξέλιξη της ιστορίας, επικεντρώνοντας, ταυτόχρονα, στην εικόνα των πετυχημένων σκηνικών ( Γιώργος Γαβαλάς ) με στόχο την τέρψη των αισθήσεων και τον εντυπωσιασμό, χάνοντας όμως στην πορεία τις ψυχές των θεατών και των ηρώων της.
Μοναδική εξαίρεση η Ναταλία Τσαλίκη στον κεντρικό ρόλο της κυρίας Άλβινγκ, η οποία καταφέρνει να αποδώσει την πληθώρα των εναλλασσόμενων συναισθημάτων με βλέμμα που συγκινεί και μαγνητίζει, στο μόνο πρόσωπο της παράστασης με βάθος και ενδιαφέρον.
Δεν ισχύει το ίδιο για τους υπόλοιπους ηθοποιούς oι οποίοι ερμηνεύουν περισσότερο μονοδιάστατα, μετατρέποντας τους πρωταγωνιστές του έργου σε στερεοτυπικούς χαρακτήρες. Ένας γλοιώδης Πάστορας Μέντερς από τον Περικλή Μουστάκη, μία ανέκφραστη υπηρέτρια - κοκέτα στην περίπτωση της Ρεγγίνας από την Κατερίνα Μαούτσου, μία "εύθυμη" νότα από τον δουλοπρεπή, αλλά με μεγαλόπνοα σχέδια Έγκστραντ του Γιώργου Ζιόβα και ένας περισσότερο εξωστρεφής Όσβαλντ από τον Αργύρη Πανταζάρα, που ερμηνεύει λιγότερο αβίαστα από το αναμενόμενο, φλερτάροντας με την επιτήδευση.
Αποτέλεσμα των προαναφερθέντων είναι από τη μία πλευρά να μην αναδεικνύονται οι σχέσεις μεταξύ των προσώπων, παραπέμποντας σε μία πιο "εύπεμπτη" απόδοση του πρωτότυπου ( και κατά έναν τρόπο και ευκολότερη ερμηνευτικά, απόρροια της σκηνοθετικής απλοποίησης ) και από την άλλη να μη γίνονται εύκολα αντιληπτές σημαντικές λεπτομέρειες της πλοκής, όπως του είδους της επιχείρησης που θέλει να ανοίξει ο ( υπερβολικά συμπαθής σε αυτήν την περίπτωση ) Έγκστραντ ( το κείμενο αναφέρεται σε οίκο ανοχής ) με τον ρόλο που προορίζει να έχει σε αυτήν η θετή του κόρη, αλλά και του "παρελθόντος" μεταξύ της κυρίας Άλβινγκ και του Πάστορα Μέντερς με τη μεταξύ τους χημεία να δυσχεραίνει την όποια προσωπική συσχέτιση.
Οι σκηνοθετικές επιλογές των μεμονωμένων ξεσπασμάτων από τον Όσβαλντ της συγκεκριμένης εκδοχής, όσο θεαματικές και αν είναι, επίσης δεν βοηθούν. Οι οργισμένες αντιδράσεις με το κατέβασμα των κουρτινών και την αποκάλυψη των πινάκων με το σκίσιμο του περιτυλίγματός τους αποδυναμώνουν, παρά ενισχύουν την παρουσία του Αργύρη Πανταζάρα σε έναν ρόλο που η δυσκολία του έγκειται στην απόδοση των συναισθημάτων μέσα από την έκφραση και τη χροιά της φωνής και όχι από τη δράση.
Σε αυτό το σημείο υπενθυμίζεται πως ο ίδιος ο Ίψεν τόνιζε εμφατικά το πόσο σημαντικό είναι το να γνωρίζει κάποιος τις συνθήκες διαβίωσης των ανθρώπων της βόρειας Ευρώπης και το πώς αυτοί "οι σκοτεινοί χειμώνες με τις αδιαπέραστες ομίχλες, που τους κάνουν να ποθούν τον ήλιο" επηρεάζουν τις συμπεριφορές τους, με τη χρήση του φωτός στους Βρυκόλακές του να έχει ιδιαίτερη σημασία, αποκτώντας συμβολικές διαστάσεις. Η πρόωρη εμφάνισή του με το κατέβασμα της κουρτίνας περιορίζει τη δυναμική αυτού του συμβολισμού.
Μπορεί λοιπόν η εν λόγω παράσταση να ακολουθεί πιστά αυτή τη συνθήκη ( έστω και ) στην τελευταία σκηνή της, σε όλη την υπόλοιπη διαδρομή της όμως μένει στην εικόνα και την επιφάνεια, αδυνατώντας να μεταφέρει την ατμόσφαιρα του Ίψεν, κάνοντάς μας να νοσταλγήσουμε πρόσφατες εκδοχές του έργου. Περιμέναμε περισσότερα από το Εθνικό σε ένα τόσο σημαντικό κείμενο, ύστερα από τόσα χρόνια αναμονής.
Κείμενο: Henrik Ibsen / Απόδοση-Σκηνοθεσία: Σταμάτης Φασουλής
Παίζουν ( με αλφαβητική σειρά ): Γιώργος Ζιόβας, Κατερίνα Μαούτσου, Περικλής Μουστάκης, Αργύρης Πανταζάρας, Ναταλία Τσαλίκη
Εθνικό Θέατρο - Κτίριο Τσίλλερ - Κεντρική Σκηνή
Διάρκεια: 120' (με διάλειμμα)
Τετάρτη 19:00 ή 20:30 / Σάββατο - Κυριακή 17:00 ή 20:30 ( κάποια Σάββατα υπάρχει διπλή παράσταση ) / Πέμπτη ή / και Παρασκευή 20:30 ( ελέγξτε τις ημέρες και τις ώρες των παραστάσεων, μιας και υπάρχουν σημαντικές διαφοροποιήσεις ανά εβδομάδα )
Τιμές Εισιτηρίων: Τετάρτη, Πέμπτη Διακεκριμένη Ζώνη 18€ - Α' Ζώνη 16€ - Β' Ζώνη 15€ / Παρασκευή ενιαία τιμή 13€ / Σάββατο, Κυριακή Διακεκριμένη Ζώνη 25€ - Α' Ζώνη 20€ - Β' Ζώνη (Α' Εξώστης) 18€ - Γ' Ζώνη (Β' Εξώστης) 10€
Ειδικές Τιμές: Φοιτητικό – Νεανικό έως 28 ετών (εκτός διακεκριμένης ζώνης) 10€ / Άνω των 65 ετών: Τετάρτη (εκτός διακεκριμένης ζώνης) 10€ & Πέμπτη, Παρασκευή, Σάββατο, Κυριακή (εκτός διακεκριμένης ζώνης) 13€ / Κάρτα ανέργων: Όλες τις ημέρες εκτός διακεκριμένης και Α' ζώνης 5€ / ΑΜεΑ (καθημερινά & Σαββατοκύριακο) 5€ - Συνοδός 5€ / Πολύτεκνοι (καθημερινά & Σαββατοκύριακο εκτός διακεκριμένης ζώνης) 10€ / Θέσεις μειωμένης ορατότητας 10€ / Ατέλειες Δραματικών Σχολών, ΣΕΗ, Θεατρολογίας ισχύουν εκτός Σαββατοκύριακο / Τις επίσημες αργίες ισχύουν οι τιμές Σαββατοκύριακου
Για περισσότερες πληροφορίες: Βρυκόλακες
