Γιατί το θέατρο σημαίνει φως
Ο «Αμπιγιέρ» του Ρόναλντ Χάργουντ είναι η διασημότερη θεατρική δημιουργία του και δικαίως έχει κερδίσει τον χαρακτηρισμό ως "κλασική", παρά το γεγονός πως πρωτοπαίχτηκε το 1980. Πίσω από τη φαινομενικά απλή ιστορία του περιπλανώμενου σαιξπηρικού θιάσου και της σχέσης ζωής του ηθοποιού-μάνατζέρ του ( Ιεροκλής Μιχαηλίδης ) με τον προσωπικό βοηθό ή αλλιώς τον αμπιγιέρ του ( Γεράσιμος Σκιαδαρέσης ) στα μέσα του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου κρύβεται ένα πολυεπίπεδο έργο, στο οποίο οι θεατρικοί ρόλοι ταυτίζονται με τους ηθοποιούς εκτός σκηνής και τα λόγια και οι καταστάσεις του Βασιλιά Ληρ, της παράστασης μέσα στην παράσταση, συνδέονται συνειρμικά με τις "καταιγίδες" στις ζωές των πρωταγωνιστών και με τις εκρήξεις από τις βόμβες του φασισμού έξω από το θέατρο.
Η ιδιοφυία του Χάργουντ έγκειται στο ότι το κείμενό του απευθύνεται στους πάντες, θεατρόφιλους και μη, με τον καθένα να μπορεί να αντιληφθεί αβίαστα τα κεντρικά νοήματά του, αφήνοντας τη δυνατότητα στους γνώστες του σαιξπηρικού αριστουργήματος να κάνουν περαιτέρω συσχετισμούς, όπως και να εκτιμήσουν τη μεταθεατρική του προσέγγιση.
Θέατρο εν θεάτρω σε μία από τις πιο πετυχημένες εκδοχές του με το έργο και τη θεατρική σκηνή να εναλλάσσονται ανάμεσα στην προετοιμασία με τα όσα ακολουθούν στο καμαρίνι του "Σερ" και στην ίδια την παράσταση του Βασιλιά Ληρ από τις κουίντες και τα παρασκήνια, έχοντας τον θεατή να βιώνει από διαφορετικές οπτικές τη θεατρική τέχνη και διαδικασία. Η μοναδική ατμόσφαιρα οφείλεται και στην προσωπική εμπειρία του δημιουργού με τον Χάργουντ να έχει υπάρξει και στην πραγματικότητα αμπιγιέρ του κορυφαίου σαιξπηρικού ερμηνευτή σερ Ντόναλντ Γούλφιτ για πέντε συναπτά χρόνια. Παρά το γεγονός πως το έργο δεν αποτελεί αυτοβιογραφία πετυχαίνει να μας εισάγει απρόσκοπτα σε αυτόν τον θεατρικό μικρόκοσμο.
Μπορεί οι δεύτεροι ρόλοι των συμπρωταγωνιστών και των συντελεστών του θιάσου να είναι σημαντικοί για την εξέλιξη της ιστορίας, την ανάδειξη των σχέσεων και των χαρακτηριστικών των προσώπων, καθώς και για τη διαμόρφωση του ιδιαίτερου κλίματος, κυριαρχεί όμως στη σκηνή το δίδυμο Σερ και Νόρμαν ( το όνομα του αμπιγιέρ του ) με τους υπόλοιπους να λειτουργούν ως "δορυφόροι". Η επιλογή του Βασιλιά Ληρ μόνο τυχαία δεν είναι, αντικατοπτρίζοντας μέσω των δύο αντρών τη σχέση του βασιλιά με τον Τρελό του με τον πρώτο να βρίσκεται στα πρόθυρα της κατάρρευσης, φτάνοντας στο τέλος της πορείας του και τον δεύτερο να στέκεται στο πλευρό του για να τον στηρίξει και να τον φροντίσει, λέγοντας αλήθειες ( έστω και πιο διακριτικά και με μεγαλύτερη ευγένεια ) που οι υπόλοιποι με δυσκολία θα ξεστομίσουν.
Χωρίς να υστερεί κανένας από τους ηθοποιούς δεσπόζει ο Ιεροκλής Μιχαηλίδης ως "Σερ", του οποίου η μεταμόρφωση σε Βασιλιά Ληρ δημιουργεί μία αλησμόνητη, υπερβατική θεατρική παρουσία. Η φθορά του χρόνου συναντά εκείνη μίας παρακμάζουσας εξουσίας με τον θιασάρχη να ταυτίζεται με τον ρόλο του και τα όρια ανάμεσα στην πραγματικότητα της ζωής και στην έμπνευση του Σαίξπηρ να γίνονται δυσδιάκριτα, δημιουργώντας έναν συγκλονιστικό χαρακτήρα, που προσπαθεί απεγνωσμένα να σταθεί όρθιος απέναντι στον παραλογισμό του πολέμου και στην αναπόφευκτη μοίρα των γηρατειών και του θανάτου.
Δίπλα του ο Νόρμαν του Γεράσιμου Σκιαδαρέση, ο οποίος λειτουργεί ως "κυματοθραύστης" των εντάσεων, φέρνοντας με την ηρεμία και τη θετική του διάθεση την τάξη στο χάος του πολέμου και του αφεντικού του. Ακούραστος υπηρέτης του Σερ, του θεάτρου και της τέχνης και απόλυτα αφοσιωμένος σε αυτό που κάνει αποτελεί τον αθέατο παράγοντα της επιτυχίας του πρώτου. Ο Σερ είναι ο εξουσιαστής του, την ίδια όμως στιγμή μετατρέπεται και σε προέκτασή του, στον ηθοποιό που θα μπορούσε ο ίδιος να είναι ( γνωρίζει κάθε γραμμή των σαιξπηρικών κειμένων, τις σκηνές τους, τις λεπτομέρειες του μακιγιάζ και των κουστουμιών, αλλά και τις ερμηνευτικές απαιτήσεις τους ) με τον θρίαμβο του κυρίου του να μεταφράζεται και σε δική του επιτυχία. Δύο ζωές σε μία παράλληλη πορεία με κοινό παρονομαστή την αγάπη προς το θέατρο.
Ιδανική η χημεία των δύο ηθοποιών αποδίδει τη σχέση αλληλεξάρτησης των ρόλων τους με την ερμηνεία του Σκιαδαρέση να εξισορροπεί εκείνη του Μιχαηλίδη. Το ξέσπασμα του Νόρμαν στο κλείσιμο συγκινεί, επισημαίνοντας την προσωπική τραγωδία της ζωής του και δίνοντας μία διαφορετική εκδοχή του τι σημαίνει αγάπη.
Ο Κώστας Γάκης σκηνοθετεί με σεβασμό στο πρωτότυπο, υποστηρίζοντας άρτια τις ερμηνείες και συντελώντας στο να φανεί η σχέση μεταξύ των δύο κεντρικών προσώπων. Προσεγμένα τα σκηνικά ( Κέννυ Μακλέλαν ) επιτρέπουν τις άμεσες και εντυπωσιακές μεταβάσεις από τα καμαρίνια, στις κουίντες και στη θεατρική σκηνή. Σε συνδυασμό με τους φωτισμούς ( Βασίλης Κλωτσοτήρας ) και τον ήχο ( Κώστας Γάκης ) μας μεταφέρουν στην τεταμένη ατμόσφαιρα της εποχής.
Στο τέλος μένει η αίσθηση της ποιοτικής και πιστής απόδοσης του αυθεντικού με τις ερμηνείες των Μιχαηλίδη και Σκιαδαρέση να φέρνουν στο φως καθολικές και διαχρονικές υπαρξιακές αγωνίες, οι οποίες αφορούν τον σκοπό της ζωής, την υστεροφημία, τη θνητότητα, την αυταπάρνηση, την επιτυχία, την επιβίωση, την ίδια την αγάπη. Οι απαντήσεις σε αυτά τα ζητήματα παραμένουν μετέωρες, αφήνοντάς μας όμως μέσα από αυτήν την αξιέπαινη θεατρική "διαδρομή" με τα συναισθήματα και με τις εικόνες των αντιδράσεων και των στάσεων των ηρώων απέναντί τους, καθώς και με τη συνειδητοποίηση της αξίας του θεάτρου, των ηθοποιών και των συντελεστών του για τους οποίους η τέχνη τους είναι η ζωή τους, δίνοντας ζωή και σε όσους το εκτιμούν και το αγαπάνε.
Κείμενο: Ronald Harwood / Μετάφραση: Γιώργος Μπλάνας
Παίζουν: Ιεροκλής Μιχαηλίδης, Γεράσιμος Σκιαδαρέσης, Τζένη Κόλλια, Μάρω Παπαδοπούλου, Απόστολος Πελεκάνος, Αντριάνα Ανδρέοβιτς, Άγγελος Νεράντζης
Σκηνοθεσία: Κώστας Γάκης
Θέατρο Τζένη Καρέζη
Διάρκεια: 100' (χωρίς διάλειμμα)
Τετάρτη 19:00 / Πέμπτη - Παρασκευή - Σάββατο 21:00 / Κυριακή 18:00
Τιμές Εισιτηρίων: Α’ Ζώνη 25€ - Ανέργων, Φοιτητικό, ΑΜεΑ 21€ / Β’ Ζώνη 21€ - Ανέργων, Φοιτητικό, ΑΜεΑ 17€ / Γ’ Ζώνη 17€ - Ανέργων, Φοιτητικό, ΑΜεΑ 14€
Για περισσότερες πληροφορίες: Ο Αμπιγιέρ
